ห้างกับหุ้น

ห้างกับหุ้น
โลกในมุมมองของ Value Investor
ไอเดียบรรเจิดล่าสุดทางด้านสังคมที่เสนอให้มีการเอาวัดหรือสถานปฏิบัติธรรมเข้ามาอยู่ในห้างสรรพสินค้าหรือช็อปปิงมอลนั้นผมคงไม่วิจารณ์ว่าดีหรือไม่ แต่นี่เป็นสิ่งที่แสดงให้เห็นว่าทุกวันนี้ ห้างคือวิถีชีวิตของคนเมือง นับวันเราจะใช้ชีวิตมากขึ้นในห้างร้านสมัยใหม่ที่ติดเครื่องปรับอากาศ มีสินค้าที่จำเป็นเกือบทุกอย่างรวมอยู่ในที่เดียวกันทั้งอาหารการกิน ของใช้ เสื้อผ้า การศึกษาพิเศษ การออกกำลัง และความบันเทิง ในขณะเดียวกัน สิ่งที่ไม่ได้อยู่ในมอลก็กำลังถูกทอดทิ้งมากขึ้นเรื่อย ๆ เพราะเราไม่มีเวลาที่จะเดินทางไปหา รวมถึงวัด
ในเมื่อห้างมีอิทธิพลต่อชีวิตมากขนาดนี้และกำลังมีพลังมากขึ้นเรื่อย ๆ ใครก็ตามที่คิดจะทำอะไรก็จะต้องคิดถึงห้าง สมัยก่อนแบ็งค์ไม่เคยสนใจที่จะนำความสะดวกไปถึงลูกค้าเดี๋ยวนี้ธนาคารต้องแย่งกันไปเปิดในห้างถ้าต้องการเข้าถึงลูกค้าจริง ๆ แม้แต่ไปรษณีย์ที่ไม่มีคู่แข่งก็เริ่มเข้ามาให้บริการในห้าง สรุปว่าถ้าต้องการเข้าถึงลูกค้าที่เป็นประชาชนทั่วไปโดยเฉพาะที่เป็นคนที่มีรายได้ชั้นกลางซึ่งเป็นกลุ่มผู้บริโภคที่สำคัญเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ไม่มีใครสามารถมองข้ามห้างสมัยใหม่ไปได้

ในมุมมองของการลงทุนแบบ Value Investment ห้างจึงเป็นเป้าหมายที่ต้องจับตามอง เป็นแหล่งที่ต้องติดตามศึกษาอย่างใกล้ชิด ถ้าการลงทุนนั้นเหมือนกับการรบ นี่คือสมรภูมิที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่ง พูดง่าย ๆ คุณมองข้ามห้างไม่ได้ ส่วนตัวผมเอง ผมเข้าห้างเป็นประจำอย่างน้อยสัปดาห์ละหน ผมจ่ายตลาดซื้ออาหารเพื่อรับประทานทั้งสัปดาห์ ผมซื้อหนังสือเกือบร้อยเปอร์เซ็นต์ในห้าง ผมรับประทานอาหารภัตตาคารในห้าง ผมดื่มและกินขนมที่ขายในห้าง ผมดูภาพยนต์ส่วนใหญ่ในห้าง ผมซื้อของใช้ทั้งหลายตั้งแต่เครื่องเสียง หลอดไฟ ยา เฟอร์นิเจอร์ ก็อกน้ำ แผ่นซีดี ยา และอื่น ๆ ที่จะคิดได้ในห้าง ผมรู้ว่าหลายอย่างที่ขายในห้างนั้นแพงกว่าที่ขายข้างนอก แต่ผมคิดว่ามันคุ้มกว่าการที่จะต้องเดินทางไปและที่สำคัญ ผมมั่นใจกับคุณภาพของสินค้าในห้างมากกว่า

คนที่เป็นอย่างผมคงมีไม่น้อยและคงจะมีเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ เนื่องจากคนไทยมีรายได้มากขึ้น มีคนชั้นกลางมากขึ้นซึ่งเป็นผลจากการเจริญเติบโตขึ้นของเศรษฐกิจ ดังนั้นเราจึงเห็นห้างเจริญขึ้นเรื่อย ๆ มีห้างเปิดใหม่มากขึ้น คนเข้าห้างมากขึ้น นี่เป็นธุรกิจที่เติบโตขึ้นอย่างชัดเจน ดังนั้นมันจึงเป็นที่ที่เราจะสามารถหาหุ้นที่โตเร็วและยั่งยืนได้มาก

วิธีการหาหุ้นโตเร็วหรือหุ้นที่แข็งแกร่งทางด้านการตลาดในห้างนั้นที่ง่ายที่สุดก็คือการดูว่ามีธุรกิจนั้นในห้างที่ประสบความสำเร็จมีการขยายตัวไปเรื่อย ๆ หรือไม่ ที่จริงถ้าเราไปช็อปตามมอลต่าง ๆ เวียนไปเรื่อย ๆ อย่างที่ผมมักจะทำ เราก็จะเห็นได้ไม่ยากว่าธุรกิจไหนกำลังรุ่งและจะมีฐานะทางการแข่งขันโดดเด่นขึ้นเรื่อย ๆ และธุรกิจไหนกำลังถดถอยลง เพราะธรรมชาติของการทำงานของห้างนั้นช่วยสนับสนุน “ผู้ชนะ” และลงโทษ “ผู้แพ้” ด้วยเหตุผลต่อไปนี้

ห้างแต่ละแห่งจะมีพื้นที่จำกัด ดังนั้น การจัดพื้นที่ของห้างจะต้องเลือกสินค้าที่จะทำยอดขายได้สูงสุดหรือสินค้าที่เป็น “แม่เหล็ก” ที่ดึงดูดคนให้มาใช้บริการที่ห้าง ดังนั้นห้างมักจะอนุญาตให้ผู้ขายเพียงรายเดียว หรืออย่างมากก็ไม่เกิน 2 หรือ 3 รายที่จะเข้ามาขายในห้างได้ ดังนั้นรายที่เป็นผู้นำก็จะได้พื้นที่ขายในขณะที่รายที่เป็นรองต้องไปขายที่อื่นซึ่งไม่ใช่ห้างหรือเป็นห้างที่ไม่ประสบความสำเร็จ ทำให้ยอดขายถดถอยลงซึ่งก็จะไปซ้ำเติมให้เป็นรองเพิ่มขึ้น และวนเวียนเป็นวงจรที่เลวร้ายอยู่อย่างนั้น ในขณะที่ผู้นำที่ได้รับการคัดเลือกจะได้ธุรกิจมากขึ้นเรื่อย ๆ และเติบโตขึ้นเรื่อย ๆ เมื่อมีการเปิดมอลใหม่ ๆ และยอดขายของมอลเก่าเพิ่มขึ้น

ดังนั้นการหาหุ้นที่เป็นผู้ชนะหรือจะเป็นผู้ชนะโดยสังเกตจากการปรากฎตัวของสินค้าหรือบริการในมอลของบริษัทจึงเป็นสิ่งที่ทำได้ไม่ยาก นั่นคือคุณเพียงแต่ต้องสังเกต และพยายามเป็น ”นักช็อปสัญจร” แล้วคุณก็จะรู้ว่า ใครคือผู้ชนะในธุรกิจ ไล่ตั้งแต่ตัวผู้ให้บริการเป็นมอลหรือห้างสรรพสินค้าเอง ใครคือผู้ชนะในธุรกิจโรงหนัง ร้านหนังสือ อาหารจานด่วน ซุปเปอร์มาร์เก็ต และถ้าคุณสังเกตให้ละเอียดขึ้นไปอีกเช่นเข้าไปจ่ายตลาดในซุปเปอร์มาร์เก็ตของห้างก็จะพบสินค้ามากมายและสามารถบอกได้ว่าสินค้าของบริษัทไหนคือผู้นำ จาก “พื้นที่” วางสินค้าในชั้น

แน่นอน การค้นหาผู้ชนะไม่ใช่กระบวนการเดียวในการเลือกหุ้นเพื่อลงทุน แต่นี่เป็นขั้นตอนที่สำคัญอันดับแรก ๆ ที่เราจะต้องรู้ก่อนที่จะลงทุน หลังจากนั้นเราจะต้องพิจารณาถึงเรื่องของราคาหุ้นและปัจจัยอื่น ๆ อีกมาก ว่าที่จริงนักลงทุนหลายคนไม่ได้ชอบลงทุนในผู้ชนะด้วยซ้ำเนื่องจากราคาหุ้นของผู้ชนะมักจะแพงกว่าหุ้นผู้แพ้ ศิลปะในการเลือกหุ้นของแต่ละคนไม่เหมือนกัน แต่อย่างน้อยเราจะต้องรู้ว่าอะไรคือข้อเท็จจริง และข้อเท็จจริงที่สำคัญที่สุดอย่างหนึ่งของการลงทุนแบบ Value Investment ก็คือการที่เรารู้ว่าบริษัทอยู่ในฐานะอะไรในเชิงของธุรกิจ และสถานที่ที่จะค้นพบความจริงนี้ได้ดีที่สุดแห่งหนึ่งก็คือ ห้าง